Verbinding door dorpsbiografie
De dorpsbiografie is een nieuw fenomeen in Nederland en wordt nu voor het eerst vertoond in Fryslân. Onlangs werd de eerste dorpsbiografie gepresenteerd in Aalsum, een terpdorp net ten noorden van Dokkum.
Van landschaps- naar dorpsbiografie
Projectleider Grytsje Kunst van Landschapsbeheer Friesland: “De landschapsbiografie, die laat zien hoe een gebied zich door de wisselwerking van mens en natuur heeft ontwikkeld, is al vrij bekend. In 2021 werd de landschapsbiografie van Noardeast-Fryslân opgeleverd, maar daar ontbrak nog iets aan: de ontwikkeling van specifiek de dorpen in het gebied. Hoe is een dorp ontstaan, wat zijn de waardevolle kenmerken ervan en hoe beleven de inwoners het op cultureel en sociaal vlak? Om dit hiaat op te vullen gaf de gemeente Noardeast-Fryslân ons en bureau Werkend Landschap de opdracht om hier samen met de inwoners van een twintigtal dorpen in de gemeente mee aan de slag te gaan. We hebben nu de eerste biografie opgeleverd en we zijn trots op wat we samen met de inwoners, gemeente en Werkend Landschap hebben neergezet!”
Veilig het net ophalen
Landschapsarchitect Peter Hermens van Werkend Landschap ging zelf langs de dorpen om verhalen te verzamelen en vertelt: “We merkten op de avonden met de bewoners dat ze heel enthousiast waren om hun kennis en ideeën te delen, dus dat was ook voor ons erg leuk om mee te maken. Het mooie aan dit proces is dat het erg verbindend werkt: mensen van allerlei leeftijden en achtergronden luisteren naar elkaar want iedereen vindt de historie van zijn of haar eigen leefomgeving interessant. We nemen op zo’n avond altijd als vertrekpunt de geschiedenis van een dorp, maar gaandeweg komen ook de zorgen van inwoners en uitdagingen voor de toekomst aan bod. De ontspannen sfeer en het praten over de gezamenlijke voorgeschiedenis maken het gemakkelijker om het bijvoorbeeld te hebben over ideeën om de woningnood onder jongeren die graag in het dorp willen blijven wonen, op te lossen. Het is een veilige manier om het net op te halen”.
Mei it Ferline Foarút
Grytsje Kunst: “Een dorpsbiografie is geen document om in een la te schuiven, maar kan juist heel goed gebruikt worden als onderlegger voor bijvoorbeeld het opstellen van een dorpsvisie. Dat doen de inwoners van Aalsum nu ook: ze gaan actief aan de slag met een visie waarmee straks adequaat op nieuwe initiatieven van binnen of buiten het dorp gereageerd kan worden. Het leuke van de door ons gemaakte dorpsbiografieën is dat er in het laatste hoofdstuk ‘Mei it Ferline Foarút’ ook ideeën voor de toekomst worden geschetst, waarbij oude dorpskenmerken worden gecombineerd met nieuwe opgaven. Op die manier krijg je ontwikkelideeën die passen bij het karakter van een dorp. In het geval van Aalsum werd door de inwoners bijvoorbeeld aangegeven dat het belangrijk is om mensen gezond te houden door beweging te stimuleren. Dát gecombineerd met de historische ringweg rond Aalsum, leverde als idee op een vrij liggend wandelpad langs de ringvaart. Het is nu aan de Aalsumers om samen met de gemeente te kijken of ze dit idee willen en kunnen realiseren. Wij bieden met de dorpsbiografie inspiratie die gebaseerd is op gesprekken met inwoners, al dan niet gecombineerd met onze eigen expertise”.
Op naar Dantumadiel
De volgende gemeente die aan de slag gaat met dorpsbiografieën is Dantumadiel. Alle elf de dorpen die deze gemeente rijk is, worden wederom door Werkend Landschap en Landschapsbeheer Friesland – deze keer samen met bureau Cultuurland Advies – bezocht. Van het grootste dorp Damwâld tot aan het kleinste dorpje Sibrandahûs gaan de landschapshistorici en -architecten in samenspraak met de inwoners de geschiedenis beschrijven én denkrichtingen voor de toekomst geven, die vervolgens ook worden gedeeld met de gemeente. Peter Hermens besluit: “Ook in Dantumadiel zullen de dorpsbiografieën gaan zorgen voor verbinding: tussen dorpsbewoners onderling, tussen de dorpen en de gemeente en tussen het verleden, heden en de toekomst”.
Made in Fryslân
Wil jij ook zo’n uniek, aansprekend en inspirerend document voor jouw dorp? Neem contact op met Landschapsbeheer Friesland om de mogelijkheden te bespreken via info@landschapsbeheerfriesland.nl.
