Friese Greidhoeke
Een groenblauw geheugen voor de toekomst
De Friese Greidhoeke oogt op het eerste gezicht als een open en rustig weidelandschap. Eindeloze groene percelen, kronkelende dyken en door groen omgeven pleatsen bepalen het beeld. Wie verder kijkt ontdekt echter een landschap met een lange en verfijnde ontstaansgeschiedenis. Bodem, water en subtiele hoogteverschillen hebben hier eeuwenlang gestuurd hoe mensen woonden, werkten en boerden.
Tussen de voormalige zeearmen van de Marne en de Middelzee ontstond een uitgestrekte kwelder met prielen, wallen en laagten. Vanaf de ijzertijd bouwden bewoners hier hun huisterpen op hoger gelegen, goed ontwaterde kleigronden. Eeuwenlang werd dit landschap stap voor stap verder ingericht. Prielen werden vaarwegen, sloten regelden de afwatering en windmolens maakten intensiever gebruik van de greiden mogelijk. Tot ver in de twintigste eeuw bleef dit landschappelijke grondplan leidend voor landbouw en beheer.
Samenwerking in de Friese Greidhoeke
In de Greidhoeke en daaromheen, ook wel het Greidhoeke plus gebied genoemd dat zich uitstrekt van Stiens tot Stavoren en grote delen van Noardeast Fryslan, Waadhoeke en Sudwest Fryslan omvat, hebben meerdere partijen de krachten gebundeld. In het project Mei it ferline foarút op ‘e Klaai, dat is uitgevoerd binnen de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Friese Kleiweide, werkten Landschapsbeheer Friesland, BoerenNatuur Fryslan, Stichting Kening, Altenburg en Wymenga ecologisch onderzoek, Werkend Landschap en Van Hall Larenstein samen aan één gedeelde ambitie: het versterken van een biodivers cultuurlandschap waarin boeren, natuur en landschap elkaar ondersteunen. Deze samenwerking bracht praktijkkennis, ecologisch onderzoek en landschapsanalyse samen.
Waarom dit project nodig is
Wat levert het op
Het project laat zien hoe de logica van het landschap opnieuw richting kan geven aan inrichting en beheer. Door landschapselementen, bedrijfsvoering en ecologie in samenhang te bekijken ontstaan concrete handvatten voor een biodivers boerenland. Opvallende resultaten zijn onder meer het inzicht in de waarde van landschapselementen voor broedvogels, de mogelijkheden voor de ontwikkeling van kruidenrijke graslanden en de rol van autochtoon plantmateriaal in het versterken van biodiversiteit.
De methodiek Mei it ferline foarút (met het verleden vooruit) speelde hierin een verbindende rol. Door de ontstaansgeschiedenis van het landschap als vertrekpunt te nemen, worden verleden, heden en toekomst met elkaar verbonden. Het resultaat is een integrale aanpak die niet alleen beschrijft wat er was, maar vooral laat zien wat vandaag werkt en morgen nodig is.
Van onderzoek naar praktijk en kennisdeling
Lees het volledige rapport
De bevindingen, analyses en resultaten van het project zijn gebundeld in een uitgebreide rapportage. Op deze pagina kun je het rapport bekijken en raadplegen. Het biedt verdieping, onderbouwing en inspiratie voor iedereen die wil werken aan een biodivers en toekomstbestendig cultuurlandschap in de Friese kleiweide.
Nieuwsgierig naar de inzichten en aanbevelingen? Bekijk hier het volledige
rapport en verdiep je in de Friese Greidhoeke.
Brochure
Date:
2 december 2025